CHIẾC PANENH TRONG ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI BHNONG                       

Mới đây, tôi có chuyến điền dã dài ngày trên huyện vùng cao Phước Sơn (Quảng Nam). Đây là vùng đất, nằm về phía tây tỉnh Quảng Nam với vẻ đẹp cảnh vật và con người hiền hoà, mến khách, với dân số hơn 17.253 người Bhnong sinh sống (chiếm 69,7% dân số toàn huyện, tính đến tháng 9/2022), chúng tôi rất ấn tượng khi được biết về một loại vũ khí thông dụng gắn bó trong đời sống của tộc người Bhnong trước đây. Nay chỉ còn là một trong những hiện vật dân tộc học trong gia đình và được đồng bào gìn giữ về hoài niệm một thời đáng nhớ Pa nenh…

      Được ngồi cùng anh Trần Văn Kiên (đồng bào Bhnong) ở tại thôn 1, xã Phước Công, chúng tôi được tận mắt nhìn thấy anh bắn Panenh và truyền kinh nghiệm cho trẻ nhỏ trong thôn, tôi cảm nhận tình cảm của người đàn ông Bhnong, anh cho chúng tôi biết: “Xưa kia, tộc người Bhnong sống ở vùng rừng núi cao, hẻo lánh. Hồi đó quanh địa vực người Bhnong sinh sống, thú dữ nhiều lắm. Người Bhnong phải làm nhà theo kiểu lững, sau này bà con quen gọi là nhà sàn. Để phòng thân, bảo vệ nhà cửa, hoa màu trên rẫy nương không bị các thú rừng về phá hoại, người Bhnong đã tự chế tác ra Panenh. Panenh, còn được đàn ông Bhnong dùng để săn bắn những con sóc, con dúi, các loài chim,...nhằm kiếm thêm nguồn thức ăn phục vụ trong bữa cơm hằng ngày của gia đình và cả dự trữ thực phẩm trong mùa mưa và những tháng giáp hạt, nuôi sống họ. Panenh của người Bhnong có từ đó”. Theo truyền thống, là người con Bhnong từ trẻ em cho đến thanh niên, người đàn ông trưởng thành luôn ao ước có một Panenh. Người Bhnong cho rằng, những nam giới đến tuổi trưởng thành có sức khỏe tốt, có tài săn bắn các loài thú rừng, thì sẽ được những thiếu nữ chọn làm chồng trọng trách chăm lo bố bẹ, con cái trong gia đình gánh vác công việc làm rẫy. Ngay từ nhỏ, trẻ con đã được cha, anh của nó và người lớn bày cách làm Panenh và đa phần trẻ em Bhnong cũng sớm được làm quen với Panenh, tên và được người lớn đưa đi rừng để làm quen với săn bắn.